کمبود گازوئیل در جهان صادرات ۱۰ درصد سقوط کرد

به گزارش سیبکس، بازار جهانی نفت گاز در پی افت ۱۰ درصدی صادرات دریایی، اختلال پالایشگاه ها و کاهش ذخایر با بحران عرضه مواجه شده؛ وضعیتی که به پیش بینی آژانس بین المللی انرژی تا سال ۲۰۲۷ ادامه خواهد داشت.

بازار جهانی نفت گاز در پاییز ۲۰۲۶ با یکی از جدی ترین دوره های کمبود عرضه در سالیان اخیر روبرو شده است؛ بحرانی که بر خلاف دوره های معمول افزایش قیمت نفت، فقط از کمبود نفت خام ناشی نمی گردد، بلکه کاهش ظرفیت پالایش، اختلال در صادرات فرآورده های نفتی، تنش های ژئوپلیتیکی، افت ذخایر تجاری و محدودیت حمل و نقل دریایی، بازار فرآورده های میان تقطیر را تحت فشار قرار داده است.

کاهش عرضه و تشدید بحران در بازار جهانی

مهم ترین خاصیت بازار جهانی نفت گاز در سال ۲۰۲۶، فاصله گرفتن روند عرضه فرآورده های نفتی از وضعیت عرضه نفت خام است. در حالیکه بخشی از صادرات نفت خام کشورهای تولیدکننده خاورمیانه در ماه های اخیر بهبود یافته، تولید و صادرات فرآورده های پالایش شده بازهم با محدودیت جدی رو به رو است.
بر اساس گزارش اکتبر آژانس بین المللی انرژی، صادرات دریایی نفت گاز و گازاویل جهان در ۹ ماه نخست امسال میلادی بطور متوسط به حدود ۴.۷ میلیون بشکه در روز رسیده است؛ رقمی که ۱۰ درصد کمتر از زمان مشابه سال ۲۰۲۵ استصادرات دریایی نفت گاز و گازاویل جهان در ۹ ماه نخست امسال میلادی بطور متوسط به حدود ۴.۷ میلیون بشکه در روز رسیده است؛ رقمی که ۱۰ درصد کمتر از زمان مشابه سال ۲۰۲۵ است. همین طور در سپتامبر، صادرات جهانی این فرآورده حدود ۷۰۰ هزار بشکه در روز کمتر از سپتامبر سال قبل بود.
بخش مهمی از این کاهش به افت صادرات روسیه و کشورهای خاورمیانه مربوط می شود. مجموع صادرات خالص نفت گاز این دو منطقه در سپتامبر به حدود ۸۲۰ هزار بشکه در روز رسید که در مقایسه با سال قبل حدود ۱.۳ میلیون بشکه در روز کاهش نشان میدهد. این افت بیشتر از ۶۰ درصدی، یکی از عوامل اصلی تشدید کمبود عرضه در بازارهای بین المللی بوده است.
در همین حال، افزایش صادرات آمریکا و چین نتوانسته است کاهش عرضه این دو منطقه را جبران کند. صادرات بیشتر از طرف این دو کشور در مقایسه با سال قبل حدود ۶۱۰ هزار بشکه در روز به بازار کمک کرده، اما حجم صادرات آنها نسبت به اوج ماه آگوست نیز کم شده است.
به این ترتیب، مشکل بازار جهانی فقط کاهش تولید یک کشور یا اختلال در یک مسیر صادراتی نیست، بلکه هم زمانی افت عرضه چند صادرکننده بزرگ، انعطاف پذیری تجارت جهانی نفت گاز را کاهش داده است.

جنگ و اختلال در زنجیره تأمین خاورمیانه

تنش های نظامی در خاورمیانه از مهم ترین عوامل تغییر وضع بازار نفت گاز امسال میلادی بوده است. حملات به زیرساخت های انرژی، محدودیت فعالیت پالایشگاه ها و نااطمینانی در تردد نفتکش ها، جریان صادرات فرآورده های نفتی از این منطقه را به شدت تحت تاثیر قرار داده است.
اگرچه صادرات نفت خام کشورهای حاشیه خلیج فارس در سپتامبر بهبود پیدا کرد، اما صادرات فرآورده های پالایش شده با سرعت بسیار کمتری بازیابی شد. طبق آمار آژانس بین المللی انرژی، صادرات فرآورده های نفتی خاورمیانه در سپتامبر با افزایش ۲۱۰ هزار بشکه ای به حدود ۱.۹ میلیون بشکه در روز رسید؛ در حالیکه این رقم قبل از بحران حدود ۴.۷ میلیون بشکه در روز بودصادرات فرآورده های نفتی خاورمیانه در سپتامبر با افزایش ۲۱۰ هزار بشکه ای به حدود ۱.۹ میلیون بشکه در روز رسید؛ در حالیکه این رقم قبل از بحران حدود ۴.۷ میلیون بشکه در روز بود.
این اختلاف نشان میدهد بازگشت جریان نفت خام به بازار لزوما به مفهوم بازگشت عرضه نفت گاز و سایر فرآورده ها نیست. پالایشگاه هایی که در جریان درگیری ها صدمه دیده یا فعالیت آنها محدود شده است، برای بازگشت به ظرفیت عملیاتی به زمان نیاز دارند. علاوه بر این، انتقال فرآورده های نفتی از مسیرهای دریایی با ریسک و هزینه بیشتری همراه شده است.
تنگه هرمز نیز بازهم یکی از نقاط حساس بازار شمرده می شود. افزایش ریسک حمل و نقل دریایی، استفاده از شیوه های پیچیده تر انتقال محموله و بالا رفتن هزینه بیمه و کرایه نفتکش ها، هزینه غائی صادرات فرآورده های نفتی را افزایش داده است.
آژانس بین المللی انرژی همین طور گزارش داده است که جریان کلی نفت از تنگه هرمز در سپتامبر به حدود ۱۰.۹ میلیون بشکه در روز رسیده؛ رقمی که در مقایسه با سطح قبل از جنگ بازهم پایین تر است. با این وجود، عقب ماندگی صادرات فرآورده های پالایش شده نسبت به نفت خام، نشان میدهد بازسازی زنجیره تأمین سوخت بازهم با دشواری مواجه می باشد.

روسیه؛ محدودیت تولید در کنار بازگشت محتاطانه صادرات

روسیه یکی دیگر از عوامل تعیین کننده وضع بازار جهانی نفت گاز است. این کشور قبل از تشدید بحران های ژئوپلیتیکی، یکی از تأمین کنندگان مهم نفت گاز در بازارهای بین المللی به شمار می رفت؛ اما حملات به پالایشگاه ها، محدودیت های عملیاتی و سیاستهای صادراتی، توان عرضه این کشور را کاهش داده است.
در سال ۲۰۲۶، صدمه به تأسیسات پالایشی روسیه و کاهش ظرفیت عملیاتی برخی واحدها، امکان افزایش سریع صادرات را محدود کرده است. به همین دلیل، حتی تغییر سیاستهای صادراتی نیز به تنهایی نمی تواند عرضه این کشور را به سطح موردنیاز بازار بازگرداند.
در اکتبر، توافقی میان دولت دونالد ترامپ و روسیه برای تسهیل صادرات نفت گاز این کشور عنوان شد. بر مبنای اعلام طرف روسی، قرار بود محموله های جدیدی به بازار آمریکا و سایر مقاصد ارسال شود. با این وجود، تحلیل گران بازار معتقد بودند حجم محموله های اعلام شده در مقایسه با کسری عرضه جهانی بسیار محدود است.
رویترز گزارش داد که محموله اولیه حدود ۳۰۰ هزار تن، معادل تقریبی ۲.۲۵ میلیون بشکه، در صورت توزیع طی یک ماه تنها معادل حدود ۷۳ هزار بشکه در روز خواهد بود. این در شرایطی است که بگفته یکی از تحلیل گران شرکت Kpler، برای ایجاد تغییر محسوس در وضع بازار به حدود ۴۰۰ هزار بشکه در روز عرضه اضافی نیاز است.
بنابراین، بازگشت محدود نفت گاز روسیه به بازار می تواند بخشی از فشار عرضه را کم کند، اما در شرایط فعلی جایگزین قابل توجهی برای حجم صادرات ازدست رفته این کشور و خاورمیانه نخواهد بود.

وضعیت بازار آسیا؛ بازگشت نفت خام بدون احیای واردات گازوئیل

آسیا، به عنوان بزرگ ترین منطقه واردکننده انرژی جهان، یکی از مناطقی است که آثار کمبود نفت گاز را به وضوح تجربه می کند. اهمیت این منطقه از آن جهت است که علاوه بر مصرف بالای سوخت در حمل و نقل، صنایع، کشاورزی و تولید برق، بخش مهمی از تجارت جهانی فرآورده های نفتی نیز به کشورهای آسیایی وابسته است.
بر اساس گزارش رویترز در دوم نوامبر ۲۰۲۶ و داده های شرکت Kpler، واردات نفت خام آسیا در اکتبر به حدود ۲۶.۳۹ میلیون بشکه در روز رسید؛ در حالیکه این میزان در سپتامبر ۲۴.۲۴ میلیون بشکه در روز بود. به این ترتیب، واردات نفت خام این منطقه به سطح قبل از جنگ نزدیک شد.
با این حال، واردات فرآورده های پالایش شده همچون نفت گاز و بنزین بازهم ضعیف باقی ماند. این مسئله نشان میدهد مشکل اصلی بازار آسیا دیگر فقط دسترسی به نفت خام نیست، بلکه ظرفیت تبدیل نفت خام به فرآورده و انتقال آن به بازار مصرف نیز با محدودیت رو به رو استمشکل اصلی بازار آسیا دیگر فقط دسترسی به نفت خام نیست، بلکه ظرفیت تبدیل نفت خام به فرآورده و انتقال آن به بازار مصرف نیز با محدودیت رو به رو است.
چین دراین میان نقش مهمی دارد. این کشور یکی از تأمین کنندگان اصلی فرآورده های نفتی بازار آسیاست و تغییر سیاستهای صادراتی آن می تواند بر توازن عرضه منطقه اثر بگذارد. پکن در ماه های گذشته برای صیانت از ذخایر داخلی و تأمین نیاز پالایشگاه ها، محدودیت هایی بر صادرات فرآورده های نفتی اعمال کرده بود.
در اکتبر، چین با ازسرگیری اعطای مجوز صادرات سوخت، امکان ارسال محموله های جدید را فراهم نمود. با این وجود، حجم مجوزهای صادرشده برای صادرات ترکیبی بنزین، نفت گاز و سوخت جت حدود ۳.۷ میلیون تن بود که از سطح مورد انتظار برای سپتامبر کمتر محسوب می شد.
در نتیجه، هرچند افزایش صادرات چین می تواند بخشی از نیاز بازار آسیا را تأمین کند، اما تا وقتی که سیاستهای صادراتی این کشور و میزان واقعی بارگیری محموله ها مشخص نباشد، نمی توان روی آن به عنوان چاره اصلی کمبود نفت گاز حساب کرد.

اروپا و آمریکا؛ فشار بر پالایشگاه ها و رشد هزینه سوخت

اروپا به سبب وابستگی به واردات فرآورده های نفتی و محدودیت انعطاف پذیری ظرفیت پالایشی، در مقابل کاهش صادرات روسیه و خاورمیانه آسیب پذیری بالایی دارد. کاهش عرضه محموله های وارداتی، رشد هزینه حمل و نقل و رقابت برای تأمین سوخت، بازار نفت گاز این منطقه را تحت فشار قرار داده است.
بر اساس گزارش مؤسسه S&P Global در ۱۹ اکتبر، بازار فیزیکی نفت گاز اروپا بازهم با محدودیت شدید عرضه رو به رو بود. حاشیه قیمت نفت گاز فیزیکی با شاخص نفت خام برنت در بازار ARA (آمستردام، روتردام و آنتورپ) در ۱۶ اکتبر از ۷۴ دلار به ازای هر بشکه عبور کرد؛ سطحی که نشان دهنده افزایش قابل توجه ارزش نفت گاز در مقایسه با نفت خام است.
در آمریکا نیز افزایش قیمت نفت گاز به یکی از نگرانی های اصلی بازار انرژی تبدیل گشته است. داده های اداره اطلاعات انرژی آمریکا نشان میدهد ذخایر سوخت های تقطیری این کشور در هفته منتهی به ۲۳ اکتبر به حدود ۱۰۲.۸ میلیون بشکه رسیده است. این رقم در مقایسه با ۱۰۷.۴ میلیون بشکه در هفته منتهی به ۱۸ سپتامبر، حدود ۴.۶ میلیون بشکه کاهش نشان میدهد.
در همین شرایط، دولت آمریکا کوشیده است با تشویق پالایشگاه ها به افزایش تولید نفت گاز و تسهیل ورود محموله های خارجی، فشار بازار را کم کند. با این وجود، وابستگی به واردات، محدودیت ظرفیت تولید و رقابت با خریداران سایر مناطق، بازهم از موانع اصلی بهبود وضعیت عرضه است.
در آفریقای جنوبی نیز اثر افزایش قیمت جهانی فرآورده های نفتی بر هزینه سوخت مشاهده می شود. رویترز در سوم نوامبر گزارش داد که دولت این کشور برای کاهش فشار بر مصرف کنندگان، کاهش موقت عوارض سوخت را در دستور کار قرار داده است. این تصمیم نشان میدهد افزایش قیمت فرآورده های نفتی به مسئله ای فراتر از بازارهای عمده مصرف تبدیل گشته و کشورهای واردکننده را نیز به اتخاذ سیاستهای حمایتی وادار کرده است.

قیمت گازوئیل؛ فاصله زیاد فرآورده با نفت خام

یکی از فاکتورهای مهم برای ارزیابی وضع بازار گازوییل، فاصله قیمت این فرآورده با نفت خام است که در بازار انرژی با عنوان «کرک اسپرد» یا حاشیه پالایشی شناخته می شود.
در شرایط عادی، قیمت نفت گاز تحت تاثیر قیمت نفت خام، هزینه پالایش، حمل و نقل و وضعیت عرضه و تقاضا قرار دارد. اما در سال ۲۰۲۶، محدودیت عرضه فرآورده ها سبب شده قیمت نفت گاز با سرعت بیشتری نسبت به نفت خام افزایش یابد.
طبق گزارش آژانس بین المللی انرژی، قیمت جهانی نفت گاز در سپتامبر از مرز ۲۰۰ دلار به ازای هر بشکه عبور کرد و به رکوردهای تاریخی رسید. باآنکه این قیمتها بعد از فروکش نسبی برخی فشارهای بازار کاهش یافتند، اما بازهم نزدیک به دو برابر قیمت نفت خام و سطوح قبل از بحران باقیمانده اند.
این وضعیت نشان میدهد کاهش قیمت نفت خام به تنهایی برای بازگشت قیمت نفت گاز به سطوح عادی کافی نیست. تا وقتی که ظرفیت پالایش، صادرات و ذخایر فرآورده های نفتی بهبود پیدا نکند، حاشیه قیمت نفت گاز در مقایسه با نفت خام می تواند در سطوح بالایی باقی بماند.

چشم انداز بازار تا سال ۲۰۲۷

پیش بینی نهادهای بین المللی نشان میدهد بازار جهانی نفت گاز در ماه های آتی بازهم با ریسک کمبود عرضه مواجه خواهد بود. آژانس بین المللی انرژی در گزارش اکتبر خود پیشبینی کرده است که فعالیت پالایشگاه های جهان بعد از رسیدن به کف فصلی ۸۱.۳ میلیون بشکه در روز در اکتبر، تا آخر سال به ۸۴.۶ میلیون بشکه در روز افزایش یابد.
این افزایش تولید می تواند در سه ماهه اول سال ۲۰۲۷ بازار نفت گاز را به سوی اضافه عرضه سوق دهد و زمینه افزایش ذخایر را فراهم آورد. با این وجود، آژانس تاکید کرده است که این بهبود برای جبران کسری انباشته شده در سال ۲۰۲۶ کافی نخواهد بود و بازار بازهم تا بخش قابل توجهی از سال ۲۰۲۷ با محدودیت عرضه مواجه می ماند بازار بازهم تا بخش قابل توجهی از سال ۲۰۲۷ با محدودیت عرضه مواجه می ماند.
از سوی دیگر، تقاضای جهانی نفت نیز تحت تاثیر افزایش قیمت سوخت و کاهش فعالیت اقتصادی درحال تعدیل است. آژانس بین المللی انرژی پیشبینی کرده است تقاضای جهانی نفت در سال ۲۰۲۶ بطور متوسط ۲.۶ میلیون بشکه در روز کم شود و نفت گاز حدود ۲۵ درصد از این افت را به خود اختصاص دهد. این کاهش تقاضا تا حدودی از شدت فشار بازار می کاهد، اما به مفهوم برطرف شدن مشکلات ساختاری عرضه نیست.
افزایش ذخایر راهبردی و آزادسازی محموله های اضطراری نیز از دیگر ابزارهای مدیریت بحران است. کشورهای عضو گروه هفت در دوم اکتبر بر تسریع عرضه حجم توافق شده در قالب اقدام جمعی آژانس بین المللی انرژی تاکید کردند و عرضه سریع نفت گاز را در اولویت قرار دادند. با این وجود، آزادسازی ذخایر اضطراری بیشتر نقش تسکینی دارد و نمی تواند جایگزین پایدار تولید و صادرات پالایشگاهی شود.
بر این اساس آینده بازار جهانی نفت گاز به سه عامل اصلی بازگشت ظرفیت پالایشگاهی خاورمیانه و روسیه، کاهش ریسک های امنیتی مسیرهای انتقال انرژی و افزایش صادرات فرآورده های نفتی از طرف کشورهای دارای ظرفیت اضافه، خصوصاً چین و آمریکا وابسته است. در صورت تحقق این شرایط، امکان بهبود تدریجی عرضه در سال ۲۰۲۷ وجود دارد؛ اما تداوم درگیری ها، اختلال در حمل و نقل دریایی و تأخیر در بازگشت پالایشگاه ها می تواند دوره کمبود را طولانی تر کند.
جمع بندی این که بازار جهانی نفت گاز بیشتر از آن که با بحران دسترسی به نفت خام مواجه باشد، گرفتار بحران تولید و توزیع فرآورده های پالایش شده است. کاهش صادرات روسیه و خاورمیانه، افت ذخایر، محدودیت پالایشگاه ها و رشد هزینه حمل و نقل، این فرآورده را به یکی از حساس ترین بخش های بازار جهانی انرژی تبدیل نموده است؛ وضعیتی که حتی با کاهش نسبی قیمت نفت خام نیز به سرعت برطرف نخواهد شد.

منبع: sibex.ir

1405/08/15

10:21:12

5.0 / 5

تگهای خبر: آمریکا , اقتصاد , بازار

این مطلب سیبکس را پسندیدید؟

(1)

(0)

تازه ترین مطالب مرتبط

نظرات بینندگان سیبکس در این مورد

نظر شما در مورد این مطلب

نام:

ایمیل:

نظر:

سوال:

= ۸ بعلاوه ۳